Zeitgeist / Zamanın ruhu

Bu terimi ilk defa üniversitede “İletişim Tarihi” dersinde hep siyah giyinen Göksel Hocamızdan duymuştum. Almanca ne müthiş bir kelime. Aklımın bir köşesine yazdım ve hayatıma devam ettim. Yıllar sonra Tolgay ile seyahatlerimizin birinde bir kafenin önünden geçtik ve ben manasız şekilde bu kelimeyi söyledim. Zamanın ruhunu yansıtıyor bu kafe dedim. Kafenin yaş ortalaması da enteresandı; 50 yaş da mevcut 18 de. Bu kafeyi hiç unutmuyorum. Belgrad’da meşhur Knez Mihailova Caddesi’ndeydi ama ne yazık ki adını anımsayamıyorum. Ondan sonra gittiğimiz her ülkede böyle bir yer arar olduk.  Hani hep vardır ya bir ülkeye gittiğinde turistlerin değil asıl oranın halkının nerede ne yediğini önemsemek, yerel yerleri keşfetmek işte tam olarak bu kelime de bize onu tanımladı.

Gittiğimiz ülkelerden adını anımsadıklarımdan bazılarını sizlerle paylaşmak istiyorum. Belki aynı yerlerde farklı zamanlarda bu ruhu hissetmişizdir.

  1. Pod Volat, Podgorica, Karadağ
  2. Lovac (Hunter), Belgrad, Sırbistan
  3. Leila, Beyrut, Lübnan
  4. Olio Pizza, Odessa, Ukrayna
  5. Gostilnica Dukat, Üsküp, Makedonya

Bu yerlerin ortak özellikleri; içinde kendinizi oraya ait veya geçmiş bir zaman diliminde yaşıyormuşsunuz hissi vermesidir. Mekanın lüks olması gerekmiyor, hatta sıradan olması ve kültürü yansıtması çok daha kıymetli. Mesela ben turist olarak Türkiye’yi ziyaret etsem zincirleri olan bir yerde yemek yemek yerine Kadıköy’de Yanyalı Fehmi Lokantası‘nda yemek yemeyi tercih ederim.

Gittiğimiz yerlerde bir sohbet konumuz da bu oluyor ve deneyimlemeyi seviyorum. Hatta kimi zaman bu ülkede yaşıyor olsak veya burada doğmuş olsaydık diye düşünüp o kafeden çıkana kadar öyleymiş gibi yaşıyoruz ve ruhunu taşıyoruz.

Gelelim kelime hakkındaki araştırmama şimdiye kadar Duygu lügatında olan yeri okudunuz peki işin aslı nedir?

Zeitgeist, bir çağın düşünce ve duygu biçimidir. Bu kavram belirli bir dönemin özelliğini göstermekte, daha doğrusu bu özelliği gözümüzde canlandırmayı denemektedir. Almanca bir kelime olan Zeitgeist birçok dilde de aynen kullanılmaktadır.

Newton tüm bilgilerini ve bulgularını 500’lü yıllarda anlatsaydı hiç bir şey olmazdı, o dönem kimse bunlarla ilgilenmiyordu. Zaten tarihin kendisi de Newton’a hazır değildi. Tarih hazır olduğunda Newton söyledikleriyle her şeyi değiştirdi. Belki gerçekten 500’lerde Newton’un söylediklerini söylemiş birisi vardı.

“Bir şeyin değerini belirleyen, onu öne çıkartan şartların toplamı yani konjonktür olarak da düşünülebilecek ayrıca zamanın ruhu gibi zamanın iklimi olarak da çevrilebilecek kavramdır. Mesela Einstein’in izafiyet teorisini ortaya atan ilk kişi olmadığı iddia edilir. Ondan önce de buna benzer görüşler ileri sürmüş insanlar olduğu söylenir ama Einstein’in yasadığı dönemin zeitgeisti onun ön plana çıkmasına, popüler olmasına yardımcı olmuştur.”

Sizde Fikrinizi Yazın

Sayfa başına dön